ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻟﯿﺒﺮﺍﻝ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻓﺎﻩ؛ ﮐﺪﺍﻡ ﭼﺎﺭﻩﺳﺎﺯﺗﺮ ﺍﺳﺖ؟

ﺑﺮﺍﯼ ﭘﯿﺸﺒﺮﺩ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﻣﺪﺭﻥ ﯾﺎ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺭﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ
ﺑﺮ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺁﺯﺍﺩ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﮑﯿﻪ ﮐﺮﺩ ﯾﺎ ﺑﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﯾﺰﯼ ﺩﻭﻟﺘﯽ؟
ﺁﻣﻮﺯﻩﻫﺎﯼ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺩﺍﻧﺎﻥ ﻟﯿﺒﺮﺍﻝ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺪﺍﻗﻠﯽ ﮐﺮﺩﻥ ﻧﻘﺶ
ﺩﻭﻟﺖ ﺩﺭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﯾﺎ ﻧﻈﺮﯾﻪ
ﺣﺎﻣﯿﺎﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻓﺎﻩ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺎﻭﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺑﺪﻭﻥ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﯼ ﺗﻀﻤﯿﻦ
ﺣﺪﺍﻗﻞ ﻣﻌﺎﺵ ﺑﺮﺍﯼ ﻓﺮﻭﺩﺳﺘﺎﻥ ﮐﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﯾﮏ ﺑﺎﺭ
ﺩﭼﺎﺭ ﺑﺤﺮﺍﻥ ﻣﯽﺷﻮﺩ .
ﭘﺮﺳﺶﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻗﺮﻥ ۱۹ ﺗﺎﮐﻨﻮﻥ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺻﻨﻌﺘﯽ
ﻣﺪﺭﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﻗﺮﻥ ﺑﯿﺴﺘﻢ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﺩﺍﻣﻨﻪ ﺁﻥ ﺑﻪ
ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﯿﺮﺍﻣﻮﻧﯽ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺭﺷﺪ ﮐﺸﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ .
ﻋﺪﻩﺍﯼ ﺑﺎ ﺑﯿﺮﻕ ﺑﻬﺮﻭﺯﯼ ﺗﻬﯿﺪﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﻣﺰﺩﺑﮕﯿﺮﺍﻥ ﻭ ﺭﻓﺘﻪ ﺭﻓﺘﻪ
ﺣﻘﻮﻕﺑﮕﯿﺮﺍﻥ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ ﭼﺸﻢ ﺩﻭﺧﺘﻨﺪ ﮐﻪ
ﺣﺘﯽ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﮐﺎﺭﻝ ﻣﺎﺭﮐﺲ ﻭ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﻣﺎﻧﯿﻔﺴﺖ ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﻢ ﺑﺮ
ﻧﻘﺶ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﯾﺰﯼ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﯾﺎ ﺩﺳﺖ ﮐﻢ ﮐﺎﻫﺶ
ﺁﺳﯿﺐ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﺮ ﻓﺮﻭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺩﺍﺭﻧﺪ.
ﻋﺪﻩﺍﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﺑﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻓﺮﺩﯼ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻟﯿﺒﺮﺍﻟﯿﺴﻢ ﺑﺎ
ﺗﺄﺳﯽ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﯼ ﺁﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪﺍﻧﯽ ﻣﺜﻞ ﻣﺎﮐﺲ ﻭﺑﺮ ﺑﺮ ﺁﻧﻨﺪ ﮐﻪ
ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﯾﺰﯼ ﻣﻮﺟﺐ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﺪﻥ ﺩﯾﻮﺍﻧﺴﺎﻻﺭﯼ ﻭ ﺍﻓﺰﺍﯾﺶ ﻧﻘﺶ
ﺩﻭﻟﺖ ﺑﻪ ﺿﺮﺭ ﻓﺮﺩ ﻭ ﻧﻬﺎﯾﺘﺎً ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ.
ﻧﮕﺎﻩ ﻭ ﺍﺳﺘﺪﻻﻝ ﻫﺮﯾﮏ ﺧﯿﻠﯽ ﭘﯿﭽﯿﺪﻩ ﺗﺮ ﺍﺯ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺍﺳﺖ . ﺍﻣﺎ
ﺍﯾﻦ ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﻣﻘﺪﻣﻪﺍﯼ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﻃﺮﺡ ﺑﺤﺚ.
ﺩﻭ ﻣﯿﻬﻤﺎﻥ ﺍﯾﻦ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺯﻣﯿﻨﻪ ﻧﻈﺮﺍﺕ
ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﻄﺮﺡ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ : ﺍﮐﺒﺮ ﻣﻬﺪﯼ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺍﺭﺷﺪ ﺟﺎﻣﻌﻪ
ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺩﻭﻟﺘﯽ ﮐﺎﻟﯿﻔﺮﻧﯿﺎ ﻧﻮﺭﺙ ﺭﯾﺞ ﺩﺭ ﻟﻮﺱ ﺁﻧﺠﻠﺲ
ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﺍﺳﺪﯼ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﻋﺎﻟﯽ ﺑﺎﺯﺭﮔﺎﻧﯽ
ﺩﯾﮋﻭﻥ
ﺁﻗﺎﯼ ﻣﻬﺪﯼ، ﺍﺯ ﺩﯾﺪ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﺩﺍﻧﺎﻥ ﻟﯿﺒﺮﺍﻝ ﮐﻪ ﺁﻗﺎﯼ ﺍﺳﺪﯼ ﺑﻪ
ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻣﺜﻞ ﻓﺮﺩﺭﯾﺶ ﺍﻭﮔﻮﺳﺖ ﻓﻮﻥ ﻫﺎﯾﮓ
ﻻﺯﻣﻪ ﺭﺳﯿﺪﻥ ﺑﻪ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﯾﺰﯼ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ
ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎﯼ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ﺩﺭ ﻧﯿﻤﻪ ﺍﻭﻝ ﻭ ﺩﻭﻡ ﻗﺮﻥ ﺑﯿﺴﺘﻢ ﭘﯿﺎﻣﺪ
ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺭﯾﺰﯼ ﺑﺮﺍﺑﺮﯼﺧﻮﺍﻫﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﮔﺴﺘﺮﺵ
ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺩﻭﻟﺖ ﺧﻮﺩﺵ ﻣﻨﺸﺄ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺍﺳﺖ . ﭼﻮﻥ ﻋﺪﻩﺍﯼ ﺭﺍ
ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎﯼ ﺣﺎﻣﯽ ﮔﺮﯼ ﯾﺎ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﯼ ﺑﺎﻻ ﻣﯽﺑﺮﺩ ﻭ
ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻣﺘﯿﺎﺯ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﻭ ﻋﺪﻩ ﺍﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻫﻤﯿﻦ ﭘﺎﯾﻪ
ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻣﯽﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺍﺯ ﮔﺮﺩﻭﻧﻪ ﺭﻗﺎﺑﺖ ﺁﺯﺍﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺣﺬﻑ
ﻣﯽﮐﻨﺪ . ﺍﯾﻦ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎ ﻧﻘﺾ ﻏﺮﺽ
ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻭ ﻣﺨﻞ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻭ ﻭﺿﻌﯿﺖ ﻣﻌﺎﺷﯽ
ﺗﻬﯿﺪﺳﺘﺎﻥ ﻧﯿﺴﺖ؟
ﺍﮐﺒﺮ ﻣﻬﺪﯼ : ﭘﺎﺳﺨﻢ ﺑﻪ ﺳﺆﺍﻝ ﺷﻤﺎ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺘﻤﺎً ﻫﺴﺖ.
ﻭﻟﯽ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺩﯾﻮﺍﻧﺴﺎﻻﺭﯼ ﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﻓﺮﺑﻪ ﻭ ﻏﯿﺮﺫﻟﮏ ﺭﺍ
ﺑﺎﯾﺪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﺑﺪﯾﻞﻫﺎﯼ ﺩﯾﮕﺮﺵ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺑﺎﯾﺪ
ﺑﻪ ﺭﯾﺸﻪ ﯾﺎﺑﯽ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ. ﻣﺸﮑﻠﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ
ﻣﯽﮐﻨﯿﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺭﯾﺸﻪ ﺩﺭ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻭ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻭ
ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻭ ﺣﺘﯽ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﮐﻤﺘﺮ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﻈﺎﻡﻫﺎﯼ
ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﻗﺎﻋﺪﻩ ﻣﻨﺪﯼ ﺭﻓﺎﻩ ﺷﻬﺮﻭﻧﺪﺍﻥ
ﺧﻮﺩﺵ ﻭ ﺭﺷﺪ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﮐﻨﺪ.
ﺷﻤﺎ ﻫﻢ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼﻫﺎﯼ ﻗﺎﻋﺪﻩﻣﻨﺪ ﺩﺍﺭﯾﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﯿﺰﺍﻥ
ﻓﺴﺎﺩ ﻭ ﺍﺭﺗﺸﺎ ﻭ ﺩﯾﻮﺍﻧﺴﺎﻻﺭﯼ ﮐﻤﺘﺮﯼ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻫﻢ ﺍﻣﺮﻭﺯ
ﺷﺎﻫﺪ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺖ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﻫﺴﺘﯿﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﯿﻦ
ﺣﺎﻟﺖ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻗﺎﻋﺪﻩﻣﻨﺪﯼ ﺑﯿﺸﺘﺮﯼ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺍﺭﺗﺸﺎ ﻭ ﻓﺴﺎﺩ
ﮐﻤﺘﺮﯼ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﻋﮑﺲ ﻧﻈﺎﻡﻫﺎﯼ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼ ﻭ ﺣﺘﯽ
ﺳﻮﺳﯿﺎﻝ ﺩﻣﻮﮐﺮﺍﺳﯽ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺩﺍﺭﯾﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﯿﺰﺍﻥ ﺍﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ
ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺧﯿﻠﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﯾﻦ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪﻩ
ﻣﯿﺰﺍﻥ ﺍﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻣﺨﺮﺏ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮ
ﺩﺭ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﻮﻉ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺑﯿﺎﯾﯿﻢ
ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﺍﯾﻦ ﻧﻈﺎﻡ ﻭ ﯾﺎ ﺍﯾﻦ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻟﺰﻭﻣﺎ ﺑﻪ ﺍﺭﺗﺸﺎ ﻭ ﻓﺴﺎﺩ
ﺍﺩﺍﺭﯼ ﻭﻏﯿﺮﻩ ﻣﯽﺍﻧﺠﺎﻣﺪ.
ﻓﺴﺎﺩ ﺍﺩﺍﺭﯼ ﺭﺍ ﺍﮔﺮ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ، ﻫﻢ ﺩﺭ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺩﺍﺭﯼ
ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﻓﺮﺑﻪ ﺩﺍﺋﻤﺎً ﮔﻠﻪﻣﻨﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﻢ
ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎﯼ ﺩﻭﻟﺘﯽ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﻭﺟﻮﺩ
ﺩﺍﺷﺖ.
ﺍﮔﺮ ﺑﺨﻮﺍﻫﯿﻢ ﻓﺮﺍﺗﺮ ﺑﺮﻭﯾﻢ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ﺑﻪ ﻗﻮﻝ ﺁﻗﺎﯼ
ﻣﺎﮐﺲ ﻭﺑﺮ ﺍﺻﻼً ﻣﺎ ﺭﺍﻩ ﻓﺮﺍﺭﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺩﯾﻮﺍﻧﺴﺎﻻﺭﯼ ﻧﺪﺍﺭﯾﻢ ﻭ
ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﻫﻢ ﻫﻤﻪ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻭ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺩﯾﻮﺍﻧﺴﺎﻻﺭﺗﺮ
ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻭ
ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﺑﺎ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻭ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ
ﻗﺎﻋﺪﺗﺎً ﺩﯾﻮﺍﻧﺴﺎﻻﺭﯼ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻮﺩﺵ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﯽﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺗﺎ ﺣﺪﯼ
ﺑﻪ ﻗﻮﻝ ﻣﺎﮐﺲ ﻭﺑﺮ ﻣﺎ ﯾﮏ ﻗﻔﺲ ﺁﻫﻨﯿﻨﯽ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﯾﻨﺪﻩ ﺩﺍﺭﯾﻢ ﮐﻪ
ﻓﺮﻕ ﻫﻢ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼ ﻭ ﺩﺭ ﻫﺮ
ﺩﻭ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﺩﯾﻮﺍﻧﺴﺎﻻﺭﯼ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺧﻮﺍﻫﯿﻢ ﺑﻮﺩ . ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﯾﻦ
ﻧﮑﺘﻪ ﻣﻦ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻣﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﻨﻈﯿﻢ
ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﯾﻢ ﻭ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺍﺭﺯﺵﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯾﻤﺎﻥ ﻣﻬﻢ ﺍﺳﺖ .
ﺁﻗﺎﯼ ﺍﺳﺪﯼ، ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﺪﺍﻓﻌﺎﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻓﺎﻩ ﺳﺎﺯﻭﮐﺎﺭﻫﺎﯼ
ﺩﻣﻮﮐﺮﺍﺗﯿﮏ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺟﻠﻮﯼ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻭ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﻣﺨﻞ ﺩﻭﻟﺖ
ﺭﺍ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ . ﻫﻤﺰﻣﺎﻥ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻨﺘﻘﺪﺍﻥ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺁﺯﺍﺩ ﻣﺜﻞ ﯾﻮﺭﮔﻦ
ﻫﺎﺑﺮﻣﺎﺱ ﻭ ﮐﻼﺱ ﺍﻭﻓﻪ، ﮐﺎﻫﺶ ﺁﻧﭽﻪ ﺷﮑﺎﻑ ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ
ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺭﻭﯾﺪﺍﺩﻫﺎﯼ ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻗﺮﻥ ﺍﺧﯿﺮ ﺩﺭ
ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﮐﻪ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺁﺯﺍﺩ
ﻫﻢ ﺳﺒﺐ ﺭﺷﺪ ﺩﻭﻟﺖ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻫﻢ ﻣﻮﺟﺐ ﭘﺪﯾﺪ ﺁﻣﺪﻥ
ﺍﻧﺤﺼﺎﺭﻫﺎ، ﮐﻪ ﻧﺘﯿﺠﻪﺍﺵ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ ﻫﻢ ﮔﺴﺘﺮﺵ
ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﻢ ﻣﺴﺪﻭﺩ ﺷﺪﻥ ﺁﺯﺍﺩﯼ . ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎ
ﺭﺷﺪ ﺩﯾﻮﺍﻧﺴﺎﻻﺭ ﺩﻭﻟﺘﯽ ﺩﺭ ﻭﺍﮐﻨﺶ ﺑﻪ ﺑﺤﺮﺍﻥﻫﺎﯼ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺁﺯﺍﺩ
ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺑﺮﺁﻣﺪ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭﻫﺎ ﻧﺎﻓﯽ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻧﯿﺴﺖ؟
ﺟﻤﺸﯿﺪ ﺍﺳﺪﯼ: ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺑﺪﻫﯿﺪ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﮑﺘﻪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﭘﺮﺳﺶ
ﺷﻤﺎ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺪﻫﻢ. ﺁﻗﺎﯼ ﺩﮐﺘﺮ ﻣﻬﺪﯼ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ﻓﺴﺎﺩ ﻫﻢ ﺩﺭ
ﺩﻭﻟﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺩﻭﻟﺖ
ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ. ﺩﺭﺳﺖ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ. ﭘﺲ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺩﻭﻟﺖ
ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺩﻭﻟﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼ ﻫﺴﺖ. ﯾﻌﻨﯽ
[ ﻓﺴﺎﺩ ] ﺩﺭ ﺩﻭﻟﺖ ﻫﺴﺖ. ﺧﺐ ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﺑﺤﺚ ﻣﻮﺍﻓﻘﯿﻢ . ﻭﻟﯽ
ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺎ ﺁﺧﺮﺵ ﺭﻓﺖ. ﺍﻻﻥ ﺑﺤﺚ ﻣﺎ ﺍﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ
ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ ﯾﺎ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼ؟ ﺑﺪﯾﻬﯽ ﺍﺳﺖ ﻣﻦ ﻫﻮﺍﺩﺍﺭ
ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻨﯿﺎﺩ ﻫﺴﺘﻢ .
ﻭﻟﯽ ﭼﺮﺍ ﺩﻭﻟﺖ ﺩﺭ ﻫﺮﺟﺎ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻓﺴﺎﺩﺯﺍ ﺍﺳﺖ. ﻫﺮﺟﺎ ﮐﻪ
ﺩﻭﻟﺖ ﻗﻮﯼﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ ﺩﻭﻟﺖ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﺍﯾﻦ ﻓﺴﺎﺩ
ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ. ﭼﻮﻥ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ ﺩﺍﺭﺩ. ﻓﺴﺎﺩ ﺑﺮﺁﻣﺪﻩ ﺍﺯ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ
ﺍﺳﺖ. ﭼﻄﻮﺭ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﻓﺴﺎﺩ ﮐﺮﺩ؟ ﮐﺴﯽ ﺍﻣﮑﺎﻧﺎﺗﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ
ﺩﯾﮕﺮﯼ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﻫﺮﭼﻘﺪﺭ ﺍﻣﮑﺎﻧﺎﺗﯽ ﮐﺴﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺑﺎﺷﺪ
ﺍﻣﮑﺎﻥ ﻓﺴﺎﺩ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻭ ﺭﺍﺣﺖ ﺗﺮ ﻣﯽﺷﻮﺩ. ﺧﺐ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﯾﻦ ﻃﻮﺭ
ﺍﺳﺖ. ﻫﺮﭼﻘﺪﺭ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﺷﻮﺩ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻓﺴﺎﺩ ﺑﯿﺸﺘﺮ
ﻣﯽﺷﻮﺩ .
ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ ﺧﻮﺩ ﺁﻗﺎﯼ ﺩﮐﺘﺮ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ، ﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﻬﺎﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﻫﻢ
ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ، ﻫﺮﭼﻘﺪﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﻟﺘﯽ ﮐﻪ ﺭﺷﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺩﺭ
ﻧﻬﺎﺩﯼ ﺭﺷﺪ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ ﻧﻬﺎﺩ ﻫﻢ ﻏﯿﺮﺁﺯﺍﺩ ﺍﺳﺖ ﻣﺜﻞ
ﺣﮑﻮﻣﺖﻫﺎﯼ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ... ﻋﺮﺿﻢ ﺍﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ
ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺖﻫﺎ ﻧﻤﯽﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺁﺯﺍﺩﯾﺨﻮﺍﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺍﻣﺎ ﺣﮑﻮﻣﺖﻫﺎﯼ
ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺷﻨﺎﺧﺘﯿﻢ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﺀ ﻫﻤﮕﯽ
ﺩﯾﮑﺘﺎﺗﻮﺭﯼ ﺑﻮﺩﻧﺪ، ﺩﻭﻟﺖ ﺩﺭ ﯾﮏ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻬﺎﺩﯼ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﺀ
ﻓﺴﺎﺩﯼ ﮐﻪ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ.
ﺑﺰﺭﮒ ﺷﺪﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﺍﻫﻢ ﺁﻗﺎﯼ ﺩﮐﺘﺮ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ . ﻧﺘﯿﺠﻪ
ﺍﺵ ﭼﻪ ﺷﺪ ﺑﻪ ﺟﺰ ﻭﺭﺷﮑﺴﺘﮕﯽ؟ ﺍﯾﻦ ﺍﺗﻔﺎﻗﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﻟﻨﺪ ﻭ
ﺍﺳﭙﺎﻧﯿﺎ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﭘﯿﺶ ﺍﻓﺘﺎﺩ، ﺩﺭ ﯾﻮﻧﺎﻥ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﺩﻟﯿﻞ ﭼﯿﺴﺖ
ﺟﺰ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻭﺭﺷﮑﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ؟ ﺣﺴﺎﺑﯽ ﮐﻪ
ﻣﻦ ﻭ ﺷﻤﺎ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﯾﮏ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﺣﻘﻮﻗﻤﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ
ﺑﺪﻫﯿﻢ ﻭ ﯾﺎ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﺣﻘﻮﻕ ﻧﮕﯿﺮﯾﻢ ﻭ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎﯾﻤﺎﻥ ﺑﯿﺸﺘﺮ
ﺷﻮﺩ، ﻣﮕﺮ ﻏﯿﺮ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﻌﻄﯿﻼﺕ ﺗﺠﺪﯾﺪ
ﻧﻈﺮ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ، ﯾﺎ ﺗﻌﻄﯿﻼﺕ ﻧﻤﯽﺭﻭﯾﻢ ﯾﺎ ﯾﮏ ﺟﺎﯾﯽ ﻣﯽﺭﻭﯾﻢ ﺑﺎ
ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ .
ﺩﻭﻟﺖ ﮐﺠﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺴﺎﺑﯽ ﺭﺍ ﻣﯽﮐﻨﺪ؟ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺩﻭﻡ
ﺍﯾﻦ ﺻﺪﻣﻪ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺑﻪ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺯﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﯾﻦ ﺩﻭﻟﺖﻫﺎ
ﻭﺭﺷﮑﺴﺘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻗﺮﺿﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﻓﺮﺍﻧﺴﻪ ﺑﺎﺑﺖ
ﺑﺪﻫﯿﺶ ﺑﺪﻫﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺑﻮﺩﺟﻪ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﭘﺮﻭﺭﺵ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ
ﮐﺸﻮﺭ ﺍﺳﺖ . ﭼﻄﻮﺭ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﮐﺴﯽ ﺍﯾﻦ
ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﺭﺍ ﺑﮑﻨﺪ؟ ﭼﺮﺍ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﯾﻦ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﺭﺍ ﺑﮑﻨﺪ؟
ﭼﻮﻥ ﻗﺪﺭﺕ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﺶ ﺍﺳﺖ . ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﮐﺸﻮﺭ ﺯﯾﺮ ﺩﺳﺖ
ﻣﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺑﺪﻫﯿﺪ. ﺧﺐ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﯾﺪ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩ ﮐﺮﺩ
ﺗﺎ ﺟﻠﻮﯼ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺖ .
ﻣﻦ ﻫﻨﻮﺯ ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﻢ ﯾﮏ ﺑﺤﺚ ﺗﺌﻮﺭﯾﮏ ﺍﺯ ﻫﺎﺑﺮﻣﺎﺱ ﯾﺎ ﭘﯿﮑﺘﯽ
ﮐﻪ ﺁﻥ ﮐﺘﺎﺏ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻗﺮﻥ ﺑﯿﺴﺖ ﻭ ﯾﮑﻢ ﺭﺍ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺧﯿﻠﯽ
ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﯾﮏ ﺑﺤﺚ ﺗﺌﻮﺭﯾﮏ ﺑﺒﯿﻨﻢ ﮐﻪ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺑﺪ
ﺍﺳﺖ. ﭼﺮﺍ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ؟ ﺧﺐ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺴﯽ ﺑﮕﻮﯾﺪ . ﻣﺎ ﻧﺒﺎﯾﺪ
ﯾﮏ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﺬﻫﺒﯽ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺑﮑﻨﯿﻢ . ﺯﻥ ﺑﯽﺣﺠﺎﺏ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ. ﺧﺐ
ﭼﺮﺍ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ؟ ﺗﻤﺎﺱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ . ﭼﺮﺍ
ﺑﺪ ﺍﺳﺖ؟ ﺳﮓ ﻧﺠﺲ ﺍﺳﺖ . ﭼﺮﺍ ﻧﺠﺲ ﺍﺳﺖ؟ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﯾﺪ
ﻫﻤﯿﻨﻄﻮﺭﯼ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﻨﯿﻢ. ﺁﻗﺎ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﭼﺮﺍ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ؟ ﻣﻦ ﺑﺤﺚ
ﺗﺌﻮﺭﯾﮏ ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﻢ ﮐﻪ ﻗﺎﻧﻊ ﺑﺸﻮﻡ. ﺑﻌﺪ ﺑﺒﯿﻨﯿﻢ ﺍﯾﻦ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼﻫﺎ
ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎ ﺑﺪ ﺑﻮﺩﻩ ﯾﺎ ﺧﻮﺏ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻧﺘﯿﺠﻪﺍﺵ ﭼﻪ
ﺑﻮﺩﻩ؟
ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻣﻦ ﻫﻮﺍﺩﺍﺭ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﮐﻮﺭ ﻧﯿﺴﺘﻢ. ﺍﻣﺎ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﻣﺮﺍ
ﻧﻤﯽﻫﺮﺍﺳﺎﻧﺪ. ﺁﻥ ﭼﯿﺰﯼ ﮐﻪ ﻣﺮﺍ ﻣﯽﻫﺮﺍﺳﺎﻧﺪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻦ ﺁﺯﺍﺩﯼ
ﺍﺳﺖ. ﺍﮔﺮ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﺎﭼﺎﺭ ﻣﺎ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮ ﺧﻮﺍﻫﯿﻢ ﺑﻮﺩ. ﭼﻮﻥ
ﻣﻦ ﺍﮔﺮ ﺁﺯﺍﺩ ﺑﺎﺷﻢ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻣﯽﺧﻮﺍﻧﻢ ﻭ ﺩﮐﺘﺮ ﻣﻬﺪﯼ ﺁﺯﺍﺩ
ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺟﺎﻣﻌﻪﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﯽﺧﻮﺍﻧﻨﺪ. ﺍﯾﺸﺎﻥ ﻣﯽﺭﻭﻧﺪ ﺁﻣﺮﯾﮑﺎ ﻭ
ﻣﻦ ﻣﯽﺭﻭﻡ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺣﺎﻻ ﯾﮏ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﻣﯿﺪﻭﺍﺭﻡ ﺑﺮﮔﺮﺩﯾﻢ ﻫﺮ ﺩﻭ
ﺑﻪ ﺍﯾﺮﺍﻥ، ﺗﻤﺎﻡ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﺎ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺟﺎﯾﯽ
ﮐﻪ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﮐﺮﺩﯾﻢ ﻭ ﺩﺭﺳﯽ ﮐﻪ ﺧﻮﺍﻧﺪﯾﻢ ﻭ ﻧﮕﺎﻫﯽ ﮐﻪ ﺩﺍﺭﯾﻢ،
ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻣﺮﯾﮑﺎﯼ ﺁﺯﺍﺩ ﻭ ﻣﻦ ﺩﺭ ﻓﺮﺍﻧﺴﻪ ﺁﺯﺍﺩ. ﯾﮑﯽ ﺩﯾﮕﺮ
ﺍﺻﻼ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺳﺮﺍﻍ ﻧﻘﺎﺷﯽ، ﯾﮑﯽ ﺳﺮﺍﻍ
ﻭﺭﺯﺵ، ﯾﮑﯽ ﺳﺮﺍﻍ ﮐﺎﺭﺁﻓﺮﯾﻨﯽ.
ﺳﺆﺍﻝ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﺁﺯﺍﺩ ﺍﺳﺖ؟ ﻓﺮﺩ. ﺧﺐ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ
ﺟﺴﺘﺠﻮﯼ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺧﻮﺩﺵ ﺁﻥ ﭼﯿﺰﯼ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺧﻮﺩﺵ ﻣﯽﺟﻮﯾﺪ
ﺩﻧﺒﺎﻟﺶ ﻣﯽﺭﻭﺩ . ﺍﯾﻦ ﺑﺎ ﺁﻥ ﭼﯿﺰﯼ ﮐﻪ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﻣﯽﺟﻮﯾﺪ ﻓﺮﻕ
ﺩﺍﺭﺩ. ﺍﮔﺮ ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﯿﺪ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﯾﮏ ﺍﺗﻮﺭﯾﺘﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎﺷﺪ
ﯾﮏ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺍﻗﺘﺪﺍﺭﯼ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺁﻥ ﮐﺎﺭﯼ ﺭﺍ
ﺑﮑﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﻢ ﮐﻪ ﺷﺒﯿﻪ ﻫﻢ ﺷﻮﯾﺪ . ﻫﻤﯿﻦ ﺍﻭﻧﯿﻔﻮﺭﻣﯽ
ﺭﺍ ﺑﭙﻮﺷﯿﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﻢ . ﺍﮔﺮ ﺍﯾﻦ ﻃﻮﺭ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﯾﮑﯽ ﻣﯿﻨﯽ
ﮊﻭﭖ ﻣﯽﭘﻮﺷﺪ ﻭ ﯾﮑﯽ ﭼﺎﺩﺭ ﺳﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺑﺒﯿﻨﯿﺪ ﭼﻪ ﺗﻔﺎﻭﺗﯽ
ﻣﯽﺷﻮﺩ . ﯾﺎ ﯾﮏ ﻗﻠﺪﺭﯼ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﻫﻤﻪ ﭼﺎﺩﺭ ﺳﺮ ﮐﻨﯿﺪ.
ﺧﺐ ﻫﻤﻪ ﺷﺒﯿﻪ ﻫﻢ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ .
ﺁﻗﺎﯼ ﻣﻬﺪﯼ، ﻧﮑﺘﻪ ﺁﺧﺮ ﺷﻤﺎ؟
ﺍﮐﺒﺮ ﻣﻬﺪﯼ : ﺁﻗﺎﯼ ﺍﻣﺎﻧﻮﺋﻞ ﻭﺍﺭﺳﺘﯿﻦ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﻧﻮﺷﺘﻪﺍﻧﺪ ﻭ
ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﯼ ﻣﺘﻌﺪﺩﯼ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺭﺷﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺩﺍﺭﯼ ﺭﺍ ﺍﺯ
ﻗﺮﻥ ۱۶ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻃﺮﻑ ﺩﺭ ﻏﺮﺏ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﯾﮏ ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ
ﺑﺮﺭﺳﯽ ﮐﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻭ ﮔﻔﺘﻪ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﻈﺎﻡ
ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺩﺍﺭﯼ ﺟﻨﺒﻪ ﻣﻠﯽ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻗﺮﻭﻥ ۱۶ ﻭ ۱۷ ﺍﺯ
ﺩﺳﺖ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﻭ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﻈﺎﻡ ﺟﻬﺎﻥ ﮔﺴﺘﺮﯼ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽﺷﻮﺩ
ﮐﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻫﻤﻪ ﮔﺴﺘﺮﻩ ﺟﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺣﻮﺯﻩﻫﺎﯼ ﻣﻠﯽ ﺑﻪ
ﺟﺰﯾﯽ ﺍﺯ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﺎﺭ ﺧﻮﺩﺵ ﺩﺭ ﺗﻮﺯﯾﻊ ﺛﺮﻭﺕ ﻭ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻭ
ﻏﯿﺮﺫﻟﮏ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩﻩ. ﻭﻟﯽ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺩﺍﺭﯼ ﺍﺯ
ﻗﺮﻥ ۱۶ ﺷﺮﻭﻉ ﻧﺸﺪ . ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﮐﺘﺮ ﺍﺳﺪﯼ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻣﻀﻤﻮﻥ
ﺑﺤﺚ ﺍﯾﻦ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ، ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ ﻫﻢ ﺑﺎ ﻣﺎﺭﮐﺲ ﺷﺮﻭﻉ ﻧﺸﺪ .
ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺮﺍﯾﺎﻧﻪ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﮔﺮﺍﯾﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﺍﮔﺮ
ﺑﺨﻮﺍﻫﯿﺪ ﺍﺳﻤﺶ ﺭﺍ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﺑﮕﺬﺍﺭﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﯿﺰﺍﻥ ﻭ ﺗﻮﺍﺯﻥ
ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺩﺭ ﻧﻈﺎﻣﻬﺎﯼ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺍﺯ
ﺍﺑﺘﺪﺍﯼ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺘﻪ. ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﺑﯿﺴﺘﻢ ﻭ
ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺑﯿﻦﺍﻟﻤﻠﻠﯽ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪﻫﺎﯼ
ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺍﯾﺪﺋﻮﻟﻮﮊﯾﮏ ﻭ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻢ
ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﻦ ﻭ ﺷﻤﺎ ﻫﻢ
ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺗﯽ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺳﯿﺴﺘﻤﺎﺗﯿﮏ
ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﯿﻢ ﯾﮑﯽ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺍﺭﺟﺤﯿﺖ ﺑﺒﺨﺸﯿﻢ.
ﺍﮔﺮ ﺷﻤﺎ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺍﯾﺪﺋﻮﻟﻮﮊﯾﮏ ﺩﻭ ﻧﻈﺎﻡ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﮐﻨﯿﺪ
ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﺭﻭﺍﺑﻄﯽ ﮐﻪ ﻧﻤﺎﯾﻪ ﻫﺮﺩﻭﯼ ﺍﯾﻦ ﻧﻈﺎﻡ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ
ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻭ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺧﻮﺩﺵ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ،
ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﻣﻄﺮﺡ ﺍﺳﺖ ﺗﻮﺍﺯﻥ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺍﺳﺖ . ﺁﻥ ﺗﻮﺍﺯﻥ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ
ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻭ ﻧﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﯾﺎ ﻋﺪﻡ ﻭﺟﻮﺩ ﮐﺎﻣﻞ . ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﯾﻦ
ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺩﺭ ﺣﻮﺯﻩ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﯾﺎ ﺭﻭﺍﺑﻂ
ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ. ﻗﻄﻌﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ . ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﯿﺰﺍﻥ ﺁﻥ
ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺍﺳﺖ. ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺩﻭﻟﺖﻫﺎ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ ﺁﺯﺍﺩﯼ
ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ . ﺛﺮﻭﺕﻫﺎ ﻫﻢ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺍﺑﺰﺍﺭﻫﺎﯼ
ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﯾﮏ ﻧﻈﺎﻡ ﺩﻭﻟﺖ ﺳﺎﻻﺭ ﻗﺎﻋﺪﺗﺎ ﺍﺑﺰﺍﺭ ﺳﯿﺎﺳﯽ
ﺑﯿﺸﺘﺮﯼ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﺳﺖ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﮐﺮﺩﻥ ﻭ
ﺩﺭ ﯾﮏ ﻧﻈﺎﻡ ﺛﺮﻭﺗﻤﺪﺍﺭ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺑﺨﻮﺍﻫﯿﺪ ﺑﮕﺬﺍﺭﯾﺪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼ،
ﻗﺎﻋﺪﺗﺎ ﺍﯾﻦ ﺛﺮﻭﺕ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮﺩﺵ ﺍﺑﺰﺍﺭ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ ﻣﯽﺷﻮﺩ .
ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺷﻤﺎ ﺁﻣﺮﯾﮑﺎ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﯾﺪ ﮐﻪ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭﻫﺎﯼ ﺑﺰﺭﮒ ﺣﺘﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ
ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺩﻭﻟﺖﻫﺎ ﺭﺍ ﻭ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺣﺘﯽ ﭼﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﻩﺍﯼ
ﺑﺮﻭﺩ. ﺷﻤﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩﯼ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﯾﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬﺍﺭﯼ ﺭﻭﯼ ﮐﺎﻧﺪﯾﺪﺍﻫﺎ
ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺠﻠﺲ ﻣﯽﻓﺮﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﯽﮐﺸﺎﻧﻨﺪ ﺣﺘﯽ
ﺑﻪ ﺣﻮﺯﻩ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺮﺩﻥ ﺭﯾﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮﺭﯼ . ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﯾﻦ ﺍﯾﻦ ﻫﻢ
ﻓﺴﺎﺩ ﺁﻓﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ. ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﭘﺎﯾﺪﺍﺭ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ
ﺗﺌﻮﺭﯼ ﻭ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻋﻤﻠﯽ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﻣﻮﻓﻖ
ﺩﺭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺍﺯ ﺍﺭﺯﺵﻫﺎ ﻭ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞﻫﺎﯼ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ، ﺍﺯ
ﺍﺭﺯﺵﻫﺎ ﻭ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞﻫﺎﯼ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺍﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ
ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﻓﺮﺍﻁ ﺩﺭ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ
ﮔﺮﺍﻧﯽ ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ.
ﺁﻗﺎﯼ ﺍﺳﺪﯼ ﻧﮑﺘﻪ ﺁﺧﺮ ﺷﻤﺎ .
ﺟﻤﺸﯿﺪ ﺍﺳﺪﯼ: ﻧﮑﺘﻪ ﺁﺧﺮ ﻣﻦ ﺍﻭﻻ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺧﻮﺷﻮﻗﺘﯽ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ
ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺩﺭ ﭘﻨﻞ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺁﻗﺎﯼ ﺩﮐﺘﺮ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺷﻤﺎ ﻫﺴﺘﻢ .
ﻧﮑﺘﻪ ﺩﻭﻡ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻓﮑﺮ ﻣﯽﮐﻨﻢ ﺟﻤﻊﺑﻨﺪﯼ ﺁﻗﺎﯼ ﺩﮐﺘﺮ
ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺑﺮﺍﯼ ﻣﻦ
ﺭﻭﺷﻦ ﻭﺁﻣﻮﺯﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﯾﻦ ﺍﻣﮑﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺴﺘﺒﺪ
ﺑﺪﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﺳﻢ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﻣﻦ ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﻢ ﺗﻌﺎﺩﻝ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﮐﻨﻢ ﺑﯿﻦ
ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺑﯿﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻫﺮ ﮐﺎﺭﯼ ﺩﻟﻢ
ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﮑﻨﻢ . ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻫﻤﯿﻨﻄﻮﺭ ﺑﻮﺩﻩ. ﻫﯿﭻ ﺩﯾﮑﺘﺎﺗﻮﺭﯼ ﻧﺒﻮﺩﻩ
ﺍﺯ ﺩﯾﮑﺘﺎﺗﻮﺭ ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﺗﺎ ﺩﯾﮑﺘﺎﺗﻮﺭ ﻓﺎﺷﯿﺴﺘﯽ ﺗﺎ ﺩﯾﮑﺘﺎﺗﻮﺭ
ﻣﺬﻫﺒﯽ ﮐﻪ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﻣﻦ ﻣﺤﺾ ﺭﺿﺎﯼ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﺛﺮﻭﺕ ﻗﻠﺪﺭﻡ .
ﻫﻤﯿﺸﻪ ﮔﻔﺘﻪﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ ﭼﻮﻥ ﺣﻖ ﻣﺴﺘﻀﻌﻔﺎﻥ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺷﺪ ﻣﻦ
ﻣﺼﺎﺩﺭﻩ ﻣﯽﮐﻨﻢ. ﮐﺎﺭﮔﺮﺍﻥ ﺣﻘﺸﺎﻥ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺷﺪ ﺣﺎﻻ ﻣﻦ
ﻣﺼﺎﺩﺭﻩ ﻣﯽﮐﻨﻢ. ﻧﮋﺍﺩ ﭘﺎﮎ ﺁﺭﯾﺎﯾﯽ ﺣﻘﺶ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺷﺪ ﺣﺎﻻ ﻣﻦ
ﻣﺼﺎﺩﺭﻩ ﻣﯽﮐﻨﻢ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﻣﯽﮔﯿﺮﻡ . ﺗﻮﯼ ﺍﯾﻦ
ﻫﻤﯿﺸﻪ ﭼﯿﺰﯼ ﻏﯿﺮ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺩﺭ ﻧﻤﯽﺁﯾﺪ . ﻣﮕﺮ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﻣﺎ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ
ﮐﺴﯽ ﺍﺯ ﺗﻮ ﻗﯿﻢ ﻧﺨﻮﺍﺳﺖ، ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﻦ ﻭ ﻣﺎ
ﺧﻮﺩﻣﺎﻥ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﯿﻢ ﺣﻖ ﺧﻮﺩﻣﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ ﺍﮔﺮ ﺣﻖ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ
ﺭﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ.
ﺁﻗﺎﯼ ﺩﮐﺘﺮ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﺛﺮﻭﺕﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺟﻮﺍﻣﻊ
ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼ ﻫﺴﺖ . ﻣﻦ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺍﯾﻦ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻫﺎﯼ
ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻨﯿﺎﺩ ﻣﯽﻧﺎﻣﻢ ﻭ ﻧﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﺩﺍﺭﯼ ﻭ ﻧﻪ ﺛﺮﻭﺕ ﺑﻨﯿﺎﺩ. ﺍﻣﺎ
ﺣﺎﻻ ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﺛﺮﻭﺕ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ، ﺷﻤﺎ ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﯿﺪ ﺭﺩﯾﻒ ﺷﺮﮐﺖﻫﺎﯼ
ﻣﻘﺘﺪﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻣﺮﯾﮑﺎ . ﺍﯾﻦ ﺍﭘﻞ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺗﺒﻪ ﺍﻭﻝ ﺍﺳﺖ ﭼﻨﺪ
ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻭﺭﺷﮑﺴﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ؟ ﯾﻮﺗﯿﻮﺏ ﮐﺠﺎ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﯾﮑﯽ
ﺍﺯ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺗﺮﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖﻫﺎ ﺍﺳﺖ . ﮔﻮﮔﻞ ﮐﺠﺎ ﺑﻮﺩ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ
ﺩﺑﯿﺮﺳﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩﻡ ﻭ ﯾﺎ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺑﻮﺩﻡ. ﺯﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺁﻏﺎﺯ ﺑﻪ
ﺗﺪﺭﯾﺲ ﮐﺮﺩﻡ ﮐﺠﺎ ﺑﻮﺩ ﮔﻮﮔﻞ؟
ﺍﯾﻦ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺛﺮﻭﺕ ﺑﻨﯿﺎﺩ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. ﮐﺎﺭﺁﻓﺮﯾﻦ ﺑﻨﯿﺎﺩ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺍﯾﺪﻩ
ﺑﻨﯿﺎﺩ ﺍﺳﺖ. ﮔﻮﮔﻞ، ﺩﻭ ﺗﺎ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺗﻮﯼ ﮔﺎﺭﺍﮊ ﺧﺎﻧﻪﺷﺎﻥ ﯾﮏ
ﺍﯾﺪﻩ ﻣﯽﺁﻭﺭﻧﺪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﻣﯿﻠﯿﺎﺭﺩﺭﻫﺎﯼ ﺑﺰﺭﮒ. ﺑﯿﻞ ﮔﯿﺘﺲ
ﺩﺭﺳﺶ ﺭﺍ ﻭﻝ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻣﯿﻠﯿﺎﺭﺩﺭﻫﺎﯼ ﺑﺰﺭﮒ . ﻧﻪ
ﺑﻨﯿﺎﺩ ﺁﻥ ﻧﯿﺴﺖ . ﺍﯾﻦ ﻣﺜﻞ ﭼﻪ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ؟ ﻧﯿﮑﺴﻮﻥ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ
ﻣﻘﺘﺪﺭﺗﺮﯾﻦ ﺭﻭﺳﺎﯼ ﺟﻤﻬﻮﺭ ﺩﺭ ﺁﻣﺮﯾﮑﺎ ﺧﺒﻂ ﻣﯽﮐﻨﺪ
ﻣﯽﮐﺸﻨﺪﺵ ﭘﺎﯾﯿﻦ. ﻣﻦ ﻧﻤﯽﮔﻮﯾﻢ ﺍﻧﺤﺮﺍﻑ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻧﻈﺎﻣﻬﺎ
ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺍﻣﺎ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ ﺍﻧﺤﺮﺍﻑ ﺍﯾﻨﺠﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﺩﺭ
ﺳﻮﺳﯿﺎﻟﯿﺴﻢ ﻫﻢ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ. ﺍﯾﻦ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺭﺍ
ﻣﺒﻨﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻣﺮﺗﺐ ﺁﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻭﻝ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﭼﻪ ﺩﺭ
ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻭ ﭼﻪ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻋﻮﺽ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺣﺘﯽ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ
ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻣﯽﮐﺸﻨﺪ ﺑﻪ ﺯﯾﺮ ﻣﯽﮐﺸﻨﺪ. ﭼﻨﺪ ﺗﺎ ﺷﺮﮐﺖ ﺑﺰﺭﮒ ﺭﺍ ﺩﺭ
ﺁﻣﺮﯾﮑﺎ ﺩﺍﺩﮔﺎﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﻮﻧﺪ، ﺍﮔﺮ ﺍﯾﻦ
ﺟﻮﺭﯼ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﺭﻗﺎﺑﺖ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﯿﻦ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ.
ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺍﮔﺮ ﻫﻢ ﺍﺷﮑﺎﻟﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻧﻈﺎﻣﻬﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺎ
ﻧﻈﺎﻣﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺒﻨﺎ ﻭ ﺑﻨﯿﺎﺩﺷﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻧﯿﺴﺖ ﯾﮑﯽ ﮔﺮﻓﺖ .
ﺳﺨﻦ ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ ﻣﻦ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﺪﻭﻥ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻧﯿﺴﺖ
ﻭ ﺩﺭ ﺑﻨﺪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﺮ ﺩﯾﮑﺘﺎﺗﻮﺭﯼ ﻭ ﺍﺳﺘﺒﺪﺍﺩﯼ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ ﺷﺪﻩ
ﺑﻪ ﺍﺳﻢ ﺑﺮﭘﺎﯾﯽ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﺷﺪﻩ. ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻗﯿﻢ ﻧﻤﯽﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﺮﺍﯼ
ﺍﯾﻨﮑﻪ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﺭﺍ ﺑﯿﻦ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﮐﻨﺪ. ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﯼ
ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ. ﻭ ﺩﺭ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺣﺎﻓﻆ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻭ
ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﯼ ... ﺩﻭﻟﺖ ﺑﯿﺶ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺑﮑﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ
ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻣﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﻦ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﺎﺷﻢ ﺧﻮﺩﻡ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﺧﻮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ
ﺩﺳﺖ ﺑﯿﺎﻭﺭﻡ ﻭ ﺧﺮﺝ ﺧﻮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺑﯿﺎﻭﺭﻡ. ﺩﻭﻟﺖ ﻭﻗﺘﯽ
ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﺪ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﺭﺍ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﮐﻨﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﻣﻦ ﺳﯽ ﺳﺎﻝ
ﺗﺒﻌﯿﺪ ﺑﺸﻮﻡ ﺍﺯ ﮐﺸﻮﺭﻡ.
ﺁﻗﺎﯼ ﻣﻬﺪﯼ، ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻣﯽﺩﻫﯿﺪ ﺑﺤﺚ ﺭﺍ ﻫﻤﯿﻨﺠﺎ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﺑﺪﻫﯿﻢ؟
ﺍﮐﺒﺮ ﻣﻬﺪﯼ : ﻣﻦ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﯾﻦ ﺟﺪﻭﻝ ﺷﺎﺧﺺﻫﺎﯼ ﺗﻮﺳﻌﻪ
ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﺳﺎﻝ ۲۰۱۴ ﮐﻪ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ
ﺩﺍﺭﻡ. ۱۸۸ ﮐﺸﻮﺭ ﺭﺍ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﺧﺺ
[ ﺗﻮﺳﻌﻪ ] ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ
ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺣﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺍﺳﺖ ﻭ ﮐﻤﺘﺮ.
ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺃﺱ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺟﺰ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ
ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ
ﻣﯿﺎﻥ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯾﯽ ﺭﺍ ﭘﯿﺪﺍ ﻣﯽﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ
ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﻏﺮﺑﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻏﻠﺐ
ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﯾﮏ ﺗﻮﺍﺯﻥ ﺑﯿﻦ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺍﯾﺠﺎﺩ
ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ ﮐﻪ
ﺍﮔﺮ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ ﻗﺪﺭﺕ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻧﻈﺎﻡ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ ﺛﺮﻭﺕ ﻫﻢ
ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﻈﺎﻡ ﻓﺴﺎﺩ ﺁﻓﺮﯾﺪﻩ . ﺣﺮﻑ ﻣﻦ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﻭ ﮔﺮﻧﻪ ﻣﺎ
ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺗﻮﺍﺯﻥ ﻭ ﻧﯿﺎﺯ ﺍﻧﺴﺎﻥﻫﺎ ﻭ ﺗﻮﺯﯾﻊ ﺍﻣﮑﺎﻧﺎﺕ
ﺑﯿﺎﻧﺪﯾﺸﯿﻢ ﺗﺎ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﮐﻨﯿﻢ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺑﺮ ﺁﻥ ﯾﮑﯽ ﺑﺮﺗﺮ
ﺍﺳﺖ.
ﺷﮑﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﻣﻬﻢﺗﺮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﻦ ﻫﯿﭻ ﺍﺧﺘﻼﻓﯽ ﺑﺎ ﺩﮐﺘﺮ
ﻧﺪﺍﺭﻡ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺧﻼﺻﻪ ﺁﺧﺮ ﺍﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺍﺳﺎﺱ
ﺍﺳﺖ. ﻭﻟﯽ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺍﮔﺮ ﻧﺎﻣﺤﺪﻭﺩ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺸﮑﻞﺯﺍ ﺍﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ
ﺛﺮﻭﺕ ﻫﻢ ﺍﮔﺮ ﻧﺎﻣﺤﺪﻭﺩ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺸﮑﻞﺯﺍ ﺍﺳﺖ . ﺍﮔﺮ ﺩﺳﺖ ﻓﺮﺩ
ﺑﺎﺷﺪ ﯾﮏ ﻣﺸﮑﻞ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺩﺳﺖ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﮏ
ﻣﺸﮑﻞ ﺩﯾﮕﺮﯼ. ﻫﺮ ﺩﻭﯼ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﮔﺮ ﻣﺎ
ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﮐﺮﺩﯾﻢ ﺍﺯ ﻣﻔﻬﻮﻡ ﺣﻘﻮﻕ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺍﻭﻟﯿﻪ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﮐﻨﺎﺭ
ﺁﻣﺪﯾﻢ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮﻡ ﺣﻘﻮﻕ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺭﺳﯿﺪﯾﻢ ﻭ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ
ﺗﻤﺪﻥ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﺎ ﻣﺘﮑﯽ ﺑﺮ ﯾﮏ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺿﻮﺍﺑﻂ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺍﺳﺖ
ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺿﻮﺍﺑﻂ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﻫﻢ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ ﺍﻣﮑﺎﻧﺎﺕ ﺭﺍ
ﺑﺮﺍﯼ ﺑﺸﺮ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻋﺎﺩﻻﻧﻪﺗﺮﯼ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﮐﻨﺪ .
ﺁﻗﺎﯼ ﺍﺳﺪﯼ، ﭘﺲ ﺷﻤﺎ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺧﺮ ﺭﺍ ﺑﺪﻫﯿﺪ ﮐﻪ ﺑﺤﺚ ﺭﺍ
ﺑﺒﻨﺪﯾﻢ .
ﺟﻤﺸﯿﺪ ﺍﺳﺪﯼ: ﻣﻦ ﻓﮑﺮ ﻣﯽﮐﻨﻢ ﺍﺯ ﺯﻭﺍﯾﺎﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﯾﻦ
ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺭﺍ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ . ﻣﻦ ﻓﮑﺮ ﻧﻤﯽﮐﻨﻢ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﻧﻈﺮ
ﺍﺳﺎﺳﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺍﻣﺎ ﻣﻦ ﺑﺎﺯ ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﻢ ﺑﺮ ﺍﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﮐﻨﻢ
ﮐﻪ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻣﻮﺍﻓﻘﯿﻢ ﮐﻪ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺑﻨﺎ ﻭ ﺑﻨﯿﺎﺩ ﺍﺳﺖ . ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﻢ ﺍﯾﻦ
ﺭﺍ ﻋﺮﺽ ﮐﻨﻢ ﮐﻪ ﺍﻧﺒﺎﺷﺖ ﺛﺮﻭﺕ ﺩﺭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻨﯿﺎﺩ ﻓﺮﻕ
ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺎ ﺍﻧﺒﺎﺷﺖ ﺛﺮﻭﺕ ﺩﺭ ﺟﻤﻬﻮﺭﯼ ﺍﺳﻼﻣﯽ . ﺩﺭ ﯾﮏ
ﺩﯾﮑﺘﺎﺗﻮﺭﯼ. ﺍﯾﻨﺠﺎ ﺛﺮﻭﺕ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻣﯽﺁﻭﺭﺩ ﮐﻪ ﮐﺎﺭﺁﻓﺮﯾﻦ
ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﮐﺎﺭﺁﻓﺮﯾﻨﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮﮐﺸﯿﺪﻩ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ
ﺷﻮﻕ ﭘﯿﺪﺍ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﻧﻈﺎﻡ ﻋﻮﺽ ﻣﯽﺷﻮﺩ. ﺑﺎ ﮐﺎﺭﺁﻓﺮﯾﻨﯽ ﺑﯿﻞ
ﮔﯿﺘﺲ ﮐﻪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ، ﺛﺮﻭﺕ ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﺍﻧﺒﺎﺷﺖ ﮐﻨﺪ
ﺩﻧﯿﺎ ﻋﻮﺽ ﺷﺪ . ﻣﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﺎ ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ ﯾﮏ ﺟﻮﺭ ﺩﯾﮕﺮ ﺯﻧﺪﮔﯽ
ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ. ﭼﻘﺪﺭ ﺷﻐﻞ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﮐﺮﺩ. ﺍﯾﻦ ﺭﺍ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ ﺍﻧﺒﺎﺷﺖ
ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ . ﮐﻢ ﻟﻄﻔﯽ ﺍﺳﺖ. ﺍﮔﺮ ﺍﻧﺒﺎﺷﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﺑﺪﻭﻥ
ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺩﻗﯿﻖﺗﺮ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﻨﯿﻢ، ﭘﺲ ﺍﻧﺒﺎﺷﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ
ﺧﺎﺗﻢ ﺍﻻﻧﺒﯿﺎﺀ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻧﺒﺎﺷﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﯿﻞ ﮔﯿﺘﺲ ﺑﺪ
ﺍﺳﺖ. ﻓﺮﻕ ﺍﺳﺖ ﺑﯿﻦ ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺗﺎ. ﯾﮑﯽ ﻧﺎﺷﯽ ﺍﺯ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﺷﺪﻩ
ﯾﮑﯽ ﺁﻥ .
ﯾﮏ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺩﯾﮕﺮ ﻫﻢ ﺁﻗﺎﯼ ﺩﮐﺘﺮ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ. ﺁﯾﺎ
ﺍﯾﻦ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﺛﺮﻭﺕ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ ﯾﺎ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺩﺭ ﺳﻮﺍﺩ ﻫﻢ
ﺑﺪ ﺍﺳﺖ؟ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺩﺭ ﻫﻨﺮ ﺳﯿﻨﻤﺎ ﻫﻢ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ؟ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺩﺭ
ﻫﻨﺮ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﯽ ﻫﻢ ﺑﺪ ﺍﺳﺖ؟ ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺜﻼ ﺑﺪ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﻣﺎ ﯾﮏ
ﮐﺴﯽ ﻣﺜﻞ ﻓﺎﮐﻨﺮ ﺩﺍﺭﯾﻢ ﯾﮑﯽ ﻣﺜﻞ ﻫﻤﯿﻨﮕﻮﯼ ﮐﻪ ﻣﺸﮑﻞ ﮐﺴﯽ
ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﮔﺮﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺳﺪ ﺗﺎ ﺍﻻﻥ؟ ﻣﺜﻞ ﺷﮑﺴﭙﯿﺮ، ﻣﺜﻞ ﺣﺎﻓﻆ،
ﻣﺜﻞ ﻫﺪﺍﯾﺖ، ﻣﺜﻞ ﺷﺎﻣﻠﻮ، ﻣﺜﻞ ﻧﯿﻤﺎ؟ ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ
ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﯿﺪ ﭼﻪ ﮐﻨﯿﺪ؟ ﻣﻦ ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﻢ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﺑﺮ ﭼﻪ ﻣﺒﻨﺎﯾﯽ
ﻭﻗﺘﯽ ﮐﺴﯽ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺁﺯﺍﺩﯼ ﮐﺎﺭﺁﻓﺮﯾﻨﯽ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﺑﺪ
ﺍﺳﺖ؟ ﯾﮑﯽ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺫﻭﻕ ﻭ ﻗﺮﯾﺤﻪ ﻭ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩ ﻧﯿﻤﺎ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﺑﺪ
ﻧﯿﺴﺖ. ﺍﯾﻦ ﻫﻢ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺍﺳﺖ. ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻦ ﺭﺍ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺒﯿﻨﯿﺪ . ﺗﺎ
ﺍﺑﺪﺍﻟﺪﻫﺮ ﻫﻢ ﮐﺎﺭ ﮐﻨﻢ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻧﻤﯽﺭﺳﻢ. ﺧﺐ ﺍﯾﻦ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﭼﻪ؟
ﺍﮔﺮ ﻣﺎ ﺑﺤﺚ ﺗﺌﻮﺭﯾﮏ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﺑﺎﯾﺪ ﯾﮏ ﺗﻌﺮﯾﻔﯽ ﺑﺪﻫﯿﻢ ﮐﻪ
ﺟﺎﻣﻊ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺎﻧﻊ ﺑﺎﺷﺪ. ﯾﻌﻨﯽ ﻫﺮﺟﺎ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺑﺎﺷﺪ ﺁﻥ
ﺻﺎﺩﻕ ﺑﺎﺷﺪ. ﺧﺐ ﭼﺮﺍ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺩﺭ ﺯﻣﯿﻨﻪ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ
ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ؟ ﻫﻨﻮﺯ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺑﻪ ﺣﺎﻓﻆ ﻭ ﺳﻌﺪﯼ ﻭ
ﻧﯿﻤﺎ ﻭ ﺷﺎﻣﻠﻮ ﻭ ﻫﺪﺍﯾﺖ؟ ﺍﯾﻦ ﻓﻘﻂ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﻧﯿﺴﺖ. ﺩﺭ ﺯﻣﯿﻨﻪ
ﻭﺭﺯﺵ ﻭ ﺳﯿﻨﻤﺎ ﻫﻢ ﻫﻤﯿﻦ ﺍﺳﺖ. ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﺩﺍﺭﯾﻢ ﮐﻪ ﺩﺭ
ﺳﯿﻨﻤﺎ ﺟﺎﯾﺰﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪﺍﻧﺪ ﻭ ﻧﺮﺳﯿﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ؟ ﺁﯾﺎ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺑﺎﯾﺪ
ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﮐﻨﯿﻢ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﻏﯿﺮ ﺍﺯ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺳﯿﻨﻤﺎﯼ
ﭘﻮﯾﺎﯼ ﻣﺎ ﺍﺯ ﺑﯿﻦ ﻣﯽﺭﻭﺩ؟
ﺍﮐﺒﺮ ﻣﻬﺪﯼ : ﻣﻦ ﻓﻘﻂ ﻣﺨﺘﺼﺮ ﯾﮏ ﺟﻤﻠﻪ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽﮐﻨﻢ.
ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﯾﺪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺍﻣﮑﺎﻧﺎﺕ
ﺑﺴﻨﺠﯿﻢ. ﻭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺧﻮﺏ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪﺍﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ
ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﺭﺷﺪ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺍﻣﮑﺎﻧﺎﺕ ﺑﯿﺸﺘﺮﯼ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻓﺮﺍﺩ
ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺑﯿﺎﻭﺭﺩ. ﻫﯿﭽﮑﺲ ﻣﻨﮑﺮ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼﻫﺎﯼ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩﻫﺎ
ﻧﯿﺴﺖ